FELLİNİ SİNEMATOGRAFİSİ -2

AMARCORD

Fellini’nin anılarını ve fantezilerini adeta bir resmi geçit yaptırdığı Amarcord (Hatırlıyorum) sinema eleştirmenleri arasında bazen bir yönetmenin kalibresini belirtmek için kullanılan bir kelime olmuştur, Mesela Woody Allen’ın en kişisel filmlerinden biri olan Radyo Günleri için “Woody Allen’ın Amarcordu” denildiği gibi.

İlk önce filmle ilgili birkaç ilginç not verelim.

Amarcord (Hatırlıyorum) Türkiye’de de bütün dünyada olduğu gibi özgün ismi ile gösterime sunulmuş. Türkiye’de Nisan 1981’de gösterime girmiş.

Amarcord İtalyanca’nın Emilia-Romagna lehçesinde “Hatırlıyorum” anlamına gelmekteymiş yoksa hatırlıyorum’um İtalyancası “io mi ricordo”ymuş.

Sadede gelelim. Amarcord benim ilk izlediğim Fellini filmidir ve bu şöhreti niçin hak ettiğini anladığım filmidir. Filmin atmosferi yani kadrajlar, mizansen ve müziğin başarılı harmanından çıkmış sine-masal dili, şimdi bile kendisini hala zevkle izleten ilginç bir uslüb ortaya koyuyor. Filmin müzikleri Fellini’nin birçok filminin müziğini yapan Nino Rota’ya ait. Görüntüleri ise yine gedikli görüntü yönetmeni Giuseppe Rotunno’ya ait.

Bu otobiyografik denilebilecek film Fellini’nin çocukluktan gençliğe adım atarken memleketi olan Rimini’de yaşadıklarına dayanmaktadır. Rimini deyince Fellini ile ilgili okuduğum bir kitabdan nedense dilime tekerleme gibi yapışıp kalmıştır bu şehrin adı. Riminili Federico Fellini diye.Sadece çocukluk anılarını değil aynı zamanda Mussolini’nin iktidarda olduğu II. Dünya Savaşı öncesi İtalya’sın da adım adım yaklaşan toplumsal çatışmaları haber veren bir dönemi de resmetmektedir Amarcord.

Anti-Faşisttir Fellini ve bu yazının sonunda verdiğimiz Amarcord’a ait kısa ama komik sekanstan da anlaşılacağı üzere kendi meşrebi ve uslübunca faşizm’le dalga geçer, intikamını sinema yoluyla alır.

Fakat Amarcord’un beni asıl şaşırtan yönü Çingeneler Zamanı, Arizona Rüyası ve Underground (Yeraltı) gibi filmlerin yönetmeni Bosna kökenli Emir Kusturica bağlantısı oldu. Kusturica’ya ait bu filmlere müzik yapan Goran Bregoviç Türkiye’de biraz da Sezen Aksu’nun hayranlığı sayesinde popüler olan tanınmış bir isimdir.

Nedense balkanların bu yetenekli sinemacısının genelde Bregoviç müzikleriyle harmanladığı coşkulu filmlerinin özgün bir dili olduğunu düşünürdüm. Meğerse Kusturica’nın üstadı Fellini’ymiş. Bu filmi izledikten sonra internete bakınca beni haklı çıkartacak şu tespitleri gördüm;

“Kusturica’nın Fellini’ye fazlasıyla özendiğini ve bunu da mimesis sınırları içinde başarıyla kotardığını söylemek yanlış olmaz.”

“Emir Kusturica, “Balkanların Fellini’si”, “Avrupa sinemasının hınzır, anarşist çocuğu” ve “öcü yönetmen” olarak nitelendirilir.”

Şimdi bu şaşkınlığımın sebebi biraz da kişisel doğrusu. Hemen açıklayalım şöyle ki; Kusturica ve filmleri hakkında onlarca yazı ve makale okudum, filmlerini izledim ve TV’lerde eleştirilerini dinledim ama bir Allahın kulundan ‘ya bu adam Fellini’den fena etkilenmiştir’ diye bir şey duymadım.

Eğer siz Fellini-Kusturica bağlantısını duyduysanız şahsen ben bunu kendi eksikliğime vereceğim. Hani kazara şu Fellini filmlerine bir bakalım demesek hala Kusturica’yı orijinal , auteur bir yönetmen diye tanıyacaktık. Kusturica’nın filmleri geldiğinde memlekette yeri göğü inleten, sayfalar dolusu yazılar döktüren bu insanların böyle bir bağlantıdan bahsetmemeleri ilginç.

Filme geri dönecek olursak, Amarcord taşra hayatını anlatırken evrensel bir dil yakalayabilmiş başarılı, eğlenceli ve komik bir film. Rüya gibi sahneleri ile mistik bir dile bile kavuşuyor yer yer. Daha çok kendi kişisel tarihi ile filmin geçtiği kasaba özelinde İtalya ile ilgili hayallerini ve fantezilerini şuuraltından çıkartıp peliküle dökmüş Fellini ve onun bu samimiyetinden kaynaklanan ‘sine-masal dili’ çok şey kazandırmış sinemaya.

AMARCORD’dan bir sahne (Mussolinin askerleri, Faşist subaylar bilardo oynamak üzereyken olanlar olur)


Amarcord tercumaniahval
Yükleyen tercumaniahval. –

(FELLİNİ SİNEMATOGRAFİSİ Fellini’nin filmlerinden örnekleriyle devam edecek)

ibrahimdemirkan

1972 Ankara doğumlu. Ankara İlahiyat mezunu. MEB'de öğretmen. EĞİTEK TV'de yapımcı ve yönetmen.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

*
= 3 + 9

Facebook hesabımız Twitter Hesabımız