EĞİTİM SİSTEMİMİZ BİZANSTAN ALINMIŞTIR

Tüm insanlık mirasının ortak olduğu düşüncesiyle hareket ederseniz eğitim sistemimizin ana omurgasının Bizans eğitim sistemiyle aynı olduğunu söylememiz sizi rahatsız etmeyebilir. Eğer cihana nizam vermeye geldiğine inanan bir milletin çocuğuysanız sizde hafiften bir gol yemişlik hissi uyandırabilir.

Eğitim sistemimizin Bizans’tan alındığına dair iddiamı delilleriyle aktarayım.

Aslında ‘Sultan Alparslan-Malazgirt 1071’ senaryosunu yazıyorum. Yıllardan beri üzerinde çalıştığım bir senaryo. Bu yüzden de sadece Romanes Diogenes (Roman Diyojen) dönemini değil Bizans cephesinin tüm dönemlerini siyasi tarihinden kültürüne kadar her alanda inceliyorum.

Ünlü Bizantinist Cyril Mango’nun ‘Bizans Yeni Roma İmaparatorluğu’ kitabında Bizans eğitim sistemini okuyunca çok şaşırdım doğrusu. Bizans’ta eğitim ilk, orta ve yüksek olarak 3 aşamadan oluşuyormuş. Bizde de kademeler değişse de ortaokul+lise orta eğitimi temsil eder. Hatta 28 şubat sürecindeki çıkan kanunla ortaokul ve lise birleştirilip ‘ortaokul’ adı verilmişti. Ak Parti döneminde yeniden ayrıştırılarak ‘Lise’ kelimesi yeniden eklendi sisteme. Bizdeki Lise kelimesi Fransızca “lycee” kelimesinden gelir. Fransızların imparatoru Napolyon Bonapart tarafından 1801 yılında kurulan ve üniversite hazırlık okullarına verilen isimdir. Bizde de zaten ilim irfan öğrenilen değil üniversite aşkına gidilmesi mecburi okullardır. Bu yüzden Fransız usulü bir taklidinde kurbanlarıyız.

Bizans’a dönecek olursak.

Bizans’ta yüksekokul yani üniversite devlet memuru yetiştirmek için kurulmuş.
Bizdeki üniversite kurma ve okuma mantığına ne kadar benziyor değil mi?

Yine 18 yaş mantığı Bizans’ta da geçerliymiş.
İncil’de Hıristiyan ceza doktrinine ilişkin öykülerin çocuğa ancak 15 tercihen 18 yaşında verilmesi tavsiye edilir.
Bu 18 yaş sınırlamaları da gerek eğitimde gerekse ceza hukukunda bize batıdan geçmiş kötü bir adettir.
Bir örnekle neden kötü olduğunu söyleyeyim. Hatırlarsanız 1998 yılında İstanbul’da bir öğretmenle annesi tinerci çocuklar tarafından tecavüz edilip öldürüldüğünde kamuoyu olarak bu ‘çocuklara’ ne yapacağımız şaşırmıştık. Çocuk derken ergenliğe ulaşmış 16 yaşında gençlerdi ama 18 yaş altı oldukları için bu sıfat kullanılmıştı. Halbuki İslam hukukunda bir insan çocuk sahibi olacak fizyolojiye kavuştuysa yani ergenlik çağına girdiyse artık o topluma karşı sorumludur ve cezai ehliyet için batıdan kalma 18 yaş sınırı İslamiyet’te mevzu bahis değildir. Yani tecavüz eden 16 yaşında diye ıslahevine değil direk idama yollanmalıdır.

Eğitime gelecek olursak ‘beşiktan mezara’ ilimle emredilmiş bir ümmet olarak dini eğitim çocuk yaştan itibaren verilebilir ve tüm Kuran kıssaları çocuklara rahatlıkla anlatılabilir. Bizans’taki gibi 18 yaşını beklemeye gerek yok özellikle ana okulu da dahil edilmeli. Çünkü tüm çocuklar sanatkar ve dindar doğar. Ellerine aldıkları çamur onlar için en büyük zevktir ve ilk sordukları sorulardan biriside ‘Kendisinin nerden geldiği, kimin yarattığıdır’.

Sonuç olarak eğitim sistemimiz batının kötü bir taklididir.

Müfredat değişmiş ama zihniyet değişmemiştir.

Özellikle müfredat kelimesi ‘ferd’den türeyen bir kelime olduğu halde bizde toptancı bir eğitim şablonu olarak önümüzde durmaktadır. Elbette hangi sınıfta hangi konular işlenecek önceden belirlenmelidir ama bana göre İslamiyet’te bire bir eğitim önemlidir.

Müfredat o zaman gerçek anlamına kavuşur.

Medrese sistemi de budur. Bire bir eğitim. Yani hocalarımız, öğretmenlerimiz şu anki sınıf sisteminin yanında öğrencisine haftada en az 2 saat yüz yüze eğitim vermelidir.

Devlet öğretmene gerekli ücreti vererek çalışma saatini artırıp bunu yaptırabilir.
Peki ne olur böyle olunca?
Çok basit. Öğrenci öğretmeninin insan olduğunu öğretmende öğrencisinin emir almaya hazır bir makine olmadığını anlar. İnsani bağlar kurulur böylece eğitimin önündeki en büyük sorunlardan birisi olan disiplinsizliğin ve sınıf içi gürültünün bir parça önüne geçilmiş olur.

Sultan Alparslan-Malazgirt 1071 senaryosunu yazarken aklıma gelen ve tarihten günümüze taşımamız gereken o kadar çok ibretlik olay var ki eğitimde bunlardan birisi.
Bizans’la Selçuklu cephesinin fikri alt yapısına dini bakış açılarına kadar her şeyi irdelediğim bu çalışmada birçok ilginç bilgi edindim.
Bizans’tan bize kalan eğitim sistemi de bunlardan birisiydi.

Haşiye: Meraklısına ilginç bir not. ‘Alparslan-Malazgirt 1071’ senaryosu için kitap okumaları yaparken Türk Tarih Kurumunun kütüphanesinde ilginç bir kitap elime geçti. Meşhur tefsirlerimizden Tefhimul Kuran sahibi Mevdudi’nin yazdığı ‘Selçuklular Tarihi’. Evet, yanlış okumadınız Mevdudi’nin Selçuklular Tarihi adlı kitabı var. 1960’larda Türkçeye tercüme edilmiş.


ibrahimdemirkan hakkında

1972 Ankara doğumlu. Ankara İlahiyat mezunu. MEB'de öğretmen. EĞİTEK TV'de yapımcı ve yönetmen.
Bu yazı Makale-Kültür kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*
= 3 + 6