BORSADA HELAL SENETLER Abdestsiz Kapitalizm


Borsa özellikle memurların memurlardan da öğretmenlerin en çok yatırım yaptığı yerlerden birisidir.

Bunu belki öğretmen oluşum ve bu çevreyi gördüğüm için zayıf bir çıkarsama yaptığım zannedilebilir.

1998 yılında girdiğim borsadan 1-2 yıllık aralar vermekle birlikte 2008 yılında tamamen çıktım.

Yaklaşık 10 yıllık tecrübemde seans salonlarından menkul değerlerin müşteri portföylerine kadar baktığımda özellikle memur sınıfının Borsada yatırıma meraklı olduğunu açıkça gördüm.

Memurlar içinde de en fazla sayıyı eğitim çalışanları teşkil eder malum.

Şöyle bir dönüp baktığımda şunu rahatlıkla söyleyebilirim; Borsa bir çok küçük yatırımcının ocağına incir ağacı diktiği için terk edildi. Küçük yatırımcının oranı %30’lardan %5’lere kadar indi. Şu an kaçtır yüzdesi bilmiyorum.

Bir seans salonunda seans bitimi emirlerin tekrarında (O tarihte teyplere kaydediliyordu müşterilerin emirleri) bir hacı ağanın satış emri sonrası kaybettiği paralar için ‘Tüh bugünde ütüldük’ diye serzenişte bulunması bizi güldürmüştü.

Bu halkımızın borsaya bakış açısını özetleyen güzel bir cümleydi.

Peki Borsa caiz mi ekonomiye bir faydası var mı?

İslamda alışveriş hukukuna bakıldığında borsada bir şirkete ortaklık caiz ama borsanın işleyişine bakıldığında ‘Türkiyedeki borsadan kağıt alıp satmak caizdir’ cümlesini gönül rahatlığıyla söyleyemeyiz.

Bizdeki spekülatif hareketler fazla ve reel haberlerin etkisi neden azdır onu da anlamış değilim. Bu yüzden borsanın caiziyeti tehlikeye giriyor.

Senetler sadece karına göre temettü dağıtsa problem yok ama reel durumlar her zaman etkili olmuyor.

Biz bu yazıda yine de İslam dinine göre Borsada hangi kağıtların alınıp satılması caizdir ona değineceğiz.

İlk önce neye göre bir kağıdın İslama göre alım satımı caizdir onu belirtelim;

1-Kağıdı satın alan kişi o şirketin ne iş yaptığını bilecektir. Bu İslam hukukunda bir şirkete ortaklıktaki şartlardan birisidir. İslamdaki bu şartı açacak olursak kağıdını satın aldığı şirketin ne iş yaptığını bilmekten öte şirketin faaliyetlerini bilecek ve ‘ne iş’ yaptığını iyi izleyecektir. .Bu bugünkü şirket bilançoları ve KAP’a (Kamu Aydınlatma Platformu) yapılan açıklamalar sayesinde mümkündür. Ayrıca haberleşme ağlarıda satın aldığınız şirketlerle ilgili bilgilendirme yapmaktadır.

2-Şirketin gelirinde faiz geliri olmamalıdır.

Bu yazıda vereceğim listedeki şirketler buna göre seçilmiştir.

Yani bankada mevduatta parası varsa o şirket faiz geliri elde ediyor demektir ki böyle bir yapıya ortak olmakta caiz değildir.
Ben borsada işlem gören bütün hisse senetlerinin konsolide bütçelerini KAP’ın sitesinden indirerek inceledim.

2008 yılında Borsadan ayrılmadan önce yaptığım bir helal kağıt listesi vardı.

Orada gelirinde faiz olmayan bir çok şirketin bugün maalesef mevduat hesapları açarak faiz geliri elde ettiğini gördüm. KUTPO,USAK,BOROVA YAPI vb 20’ye yakın şirketten ayakta kalanlar faiz geliri de elde ediyor maalesef.

BU YÜZDEN BU YAZIYI OKUYANLAR ALINMASI CAİZ OLAN KAĞITLARI ALIP BIRAKMAMALI BU KAĞITLARIN HER 3 AYDA BORSAYA BİLDİRİLEN KONSOLİDE BÜTÇELERİN GÖRE BİR DAHA DEĞERLENDİRMELİLERDİR.

2014’ün Şubat ayında incelediğim hisse senetlerinde faiz geliri olmayan ve İslamiyete göre gayri meşru bir iş yapmama kriterine(Halkın sağlığıyla oynayan içki satmak gibi işler) uyan senetleri değerlendirdiğimizde aşağıda kağıtları satın alınması caiz olanlar kategorisinde değerlendirebilirsiniz.

Bu listeden önce yanlış anlaşılmaları ve akla gelebilecek bazı istifhamları da madde madde giderelim.

-Bu liste yatırım tavsiyesi değildir.

-Genelde faize bulaşmayan şirketlerin yarısından fazlasının batık olduğunu gördüm. Örneğin 2008’lerde uzun zaman izlediğim BURÇE VE BURVA borç harç içinde olduğu için kimse kredi vermiyor yada bankaya, faize yatıracak parası olmadığı için mevduat hesabı geliri olmuyordu. Şu an bu şirketlerin ayrıntılı bütçelerine bakıldığında gelir tablosunda ‘nakit ve benzerleri’ yada ‘Finansal Gelirler’ başlıkları altında faiz geliri olan mevduat hesapları olduğunu görürsünüz.

-Bazı şirketlere bankalara teminat mektubu vermek için mevduat hesabı açıp para yatırmaları şartını koşabiliyorlar. Borsada aslında faiz geliri olmayıpta bu şekilde bir muameleye tabi tutulmuş tek kağıt var o da ERSU MEYVE VE GIDA SANAYİ A.Ş. / ERSU (Mevduattaki parayı bankadan mahkemeye sunacağı teminat mektubu için yatırmışlar. Fetva isteyen alabilir bana takva lazım diyen de uzak durabilir)

-Reeskont faiz geliri olan şirketlerin senedini alma konusunda tartışılabilir. Çünkü bu tip faiz sattığı malın bedelini alamayıp borçluyu icraya koyan ve zaman aşımından dolayı enflasyon farkını yada zararını diyelim faize yansıtan şirketlerdir. Benim listesini yaptığım şirketlerin reeskont faiz geliri de yoktu ama olmayacağına garanti veremem DEDİĞİM GİBİ BU YAZININ YAZILDIĞI TARİHTEN SONRADA HELALLER LİSTESİNDE SUNDUĞUMUZ BU ŞİRKETLERİN GELİRLERİNİ İNCELEMEK ZORUNDASINIZ.

Kısa kısa notlarla borsada faiz geliri olmayan ve kendi imkanlarımla yaptığım araştırmaya göre yaptıkları işlerde de din-i İslama göre gayr-i meşru bir şey yapmayan şirketleri sıralayalım

ADESE (İlginçtir bağlı olduğu İttifak holdingin faiz geliri var)
AKDENİZ GÜVENLİK HİZMETLERİ/AKGUV
ALBARAKA
BALATACILAR BALATACILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. / BALAT
BİMAS ( BİM mağazaları)
DİRİTEKS DİRİLİŞ TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. / DIRIT
ERSU MEYVE VE GIDA SANAYİ A.Ş. / ERSU (Mevduattaki parayı bankadan mahkemeye sunacağı teminat mektubu için yatırmışlar.Fetvamı takvamı karar sizin)
KARSUSAN KARADENİZ SU ÜRÜNLERİ SANAYİİ A.Ş. / KRSAN
KERVANSARAY YATIRIM HOLDİNG A.Ş. / KERVN 42 000 tlilik bankada mevduatları var ama durumu karışık bir şirket . Bu kadar komik bir rakamı neden koymuşlar bilmiyorum ama helalinden kağıt arayanların hatırına o parayı çekebilirler.
K harfine gelmişken Kiler Gıda ve Kiler Yatırımda faiz gelirinin olması beni çok şaşırttı. Örneğin Ülker eskiden beri repo dahil her türlü faiz işlerine giren ve ciddi faiz geliri olan bir şirket olduğunu biliyordum onun için Ülker’e çok şaşırmadım ama şimdi bu günlerde iktidarın da desteğini alan Kilere şaşırdım. Sözde İslamcı sermaye denilir.
KOMBASSAN HOLDİNG A.Ş. / KOMHL
LOKMAN HEKİM ENGÜRÜSAĞ SAĞLIK, TURİZM, EĞİTİM HİZMETLERİ VE İNŞAAT TAAHHÜT A.Ş. / LKMNH
MANGO GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. / MANGO
MEPET METRO PETROL VE TESİSLERİ SANAYİ TİCARET A.Ş. / MEPET
MMC SANAYİ VE TİCARİ YATIRIMLAR A.Ş. / MMCAS Faizli kredi almış ödüyor. Bu anlamda tartışılabilir.
UYUM GIDA Kambiyo kağıdı diye bir şey var eğer tahvilse faiz geliri olacağı için caiz değil.44 TLde mevduat faiz geliri var ki bu bütçede çok önemli değil çünkü şirketin faiz kasdı olsa bu komik rakamla iktifa etmez. Yine de takdir sizin. Fetva yönünden incelenmeye muhtaç ama ben almam.

Borsayla ilgili son sözlerim;

-Borsa faizin alternatifi ve sermayenin tabana yayılmasıdır. Spekülasyonların önüne geçilirse helalinden bir kazanç yoludur. Sadece parasını kaybedenlere bakıp haramdır diyen dinden çıkar.Bir hisse senedinin helal yada haramlığı o şirketin yaptığı iş ve gelirlerine bakınca anlaşılır. Borsa mekanizma olarak caiz olan bir ticaret alanıdır öyle ki bir iş adamı şirketine faizle kredi alıp borca gireceğine borsada kote olup halkı ortak ederek faizsiz paraya kavuşur ve böylece faizsiz yatırım yapabilir.

-Ekonomisi güçlü olan ülkelerin borsası da güçlüdür sebebi ise yukarıdaki maddede münderiçtir.

-Küçük yatırımcıyı kaybeden borsa bu kaybı önleyecek spekülatif hareketlerin önüne geçecek mekanizmalar işletmeli yoksa hocalardan bu haliyle fetva alması çok zordur.Dini yönden bakmayanların bile aklına yatmayan bu ‘kaptı-kaçtı’ yapısıyla sadece para babalarını besleyen bir sistem olmaktan öteye gitmez.

Önemli olduğu için şu iki hatırlatmayla bitirelim;

-BU YAZIYI OKUYANLAR ALINMASI CAİZ OLAN KAĞITLARI ALIP BIRAKMAMALI BU KAĞITLARIN HER 3 AYDA BORSAYA BİLDİRİLEN KONSOLİDE BÜTÇELERİNE GÖRE BİR DAHA DEĞERLENDİRMELİLERDİR

-BU LİSTE YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR.SADECE İLAHİYAT EĞİTİMİ ALMIŞ ESKİ BİR BORSA YATIRIMCISININ DİNDAR İNSANLARIN HASSASİYETLERİN TERCÜMAN OLDUĞU BİR YAZIDIR.Ve bu yüzden tercümaniahvalde yayınlanmıştır).


ibrahimdemirkan hakkında

1972 Ankara doğumlu. Ankara İlahiyat mezunu. MEB'de öğretmen. EĞİTEK TV'de yapımcı ve yönetmen.
Bu yazı İzahat kategorisine gönderilmiş ve , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

BORSADA HELAL SENETLER Abdestsiz Kapitalizm için 6 cevap

  1. Mustafa sami der ki:

    Bu Guzel bilgiler icin tesekkurler

  2. cavit kırmızı der ki:

    güzel paylaşım

  3. recep aytac der ki:

    Teşekkürler; gerçekten lafı dolandırmadan yazılmış en güzel, en açıklayıcı yazı. Liste güncellenebilir mi; lütfen!……. Cevap almak umuduyla….

    • editör der ki:

      MALESEF YAZARIMIZ SİNEMA FİLMİ ÇEKİMLERİ İÇİN YOĞUN VE BU KONUDA YAZI YAZMIYOR.YAZIDA DEDİĞİ GİBİ “BU KAĞITLARIN HER 3 AYDA BORSAYA BİLDİRİLEN ve KAP’ta YAYINLANAN KONSOLİDE BÜTÇELERİNE GÖRE BİR DAHA DEĞERLENDİRMELİLERDİR”

  4. fahri tuna der ki:

    Güzel incelenmiş ve güzel yazılmış…Belkide bilanço incelemekle ulaşamayacağımız bilgilere de ulaşmışsınız. Zaman zaman yazıyı yeni versiyonları ile yayınlamakta fayda var. Aslında devletin bu işe el atıp. yeni bir İslami borsa kurması gerekir.Birçok insan hassasiyetinden dolayı parayı yastık altında saklıyor yada,AHİRETİNİ DÜNYASI İÇİN SATAN İNSANLARA KAPTIRIYOR.Devletin 2. bir borsa geliştirmesi ve kurması gerekiyor,isteyen normal,isteyende islami borsaya yatırır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*
= 5 + 4